Hoe kan de aanbieder hierop inspelen?

Rolverschuiving

Hoe we het ook wenden of keren, installateurs zien hun rol verschuiven. (En die rol verschuift ook als ze dat niet zien.) Door methodisch na te denken over de ontwikkelingen en hun plaats daarin, kunnen we de verschuivingen mee sturen.

Van uitvoeren...

Installateurs denken nu in de meeste gevallen projectgericht: ze willen installeren, daar zijn ze installateur voor. De bouwaannemer schakelt ze in voor een school, ze voeren hun deel van het werk uit en krijgen, nemen of dragen niet altijd verantwoordelijkheid voor de levenscyclus van hun installaties binnen het geheel. Ook niet altijd als fabrikanten complete systemen met onderhoudscontracten in verschillende serviceniveaus voor ze optuigen.

Voor business development op basis van duurzaam relatiebeheer en efficiënt gebruik van grondstoffen en middelen hebben ze vaak geen tijd. Snelle handen doen het werk. Op naar de volgende klus! De schoorsteen moet blijven roken.

... naar mee-ontwerpen

Zoals overal elders moeten ook in de wereld van de scholenbouw installateurs meer en meer 'duurzaam denken' op basis van prestatiespecificaties.

Hoger niveau

Klanten gaan als het goed is hun PvE's steeds vaker formuleren op systeemniveau in plaats van op productniveau. Ze stellen dan hun vragen in termen van functies, waarbij leveranciers vervolgens met hun eigen expertise passende oplossingen mogen bedenken: oplossingen die werken op de lange termijn en die de total cost of ownership reduceren.
Om hun kennis van bouwfysica, uitvoering en onderhoudbaarheid te kunnen inbrengen gaan de leveranciers (bij voorkeur ook die uit de industriële wereld) meewerken aan het ontwerp.

Eerdere fase

Dat ontwerp wordt als het goed is in een eerdere fase in de keten, op een hoger procesniveau, al breder aanbesteed. De normen en kwaliteitskaders voor Environmental Design worden erin geïncorporeerd. De rol van de architect wordt procesmatig sterker: hij of zij moet ervoor zorgen dat alle informatie uit het PvE in het ontwerp wordt verwerkt en behouden blijft in iedere volgende bouwfase.

Samen presteren

We gaan dan ook toe naar contractvormen waarin leveranciers zich er niet toe beperken zo voordelig mogelijk een met typenummer en al voorgespecificeerd product aan te bieden. Ze tekenen vooraf voor conformiteit aan de prestatie-eisen tegen een bepaald tarief. Meerwerk is dan bij voorbaat uitgesloten, faalkosten gaan omlaag.

Transparante selectie

Een eerlijk, transparant selectieproces is mogelijk als iedereen op prestatieniveau vergelijkbaar is. Installateurs met meer kennis hebben meer kans op een (betaalde) opdracht in de ontwerpfase en vervolgens ook in de uitvoeringsfase.

Investering in samenwerking

Alle leveranciers tekenen in het ideale geval ook voor de intentie om mee te doen aan vormen van teambuilding die zijn gericht op behoud van informatie door de hele keten heen. Sowieso moeten ze de ingebrachte expertise zodanig vastleggen dat die (voor henzelf en voor anderen) herbruikbaar is.

Opdrachtnemerschap als opgave

Onder welke voorwaarden is dit mogelijk? Wanneer is de branche hier klaar voor?

Gevoel van urgentie

De installateurs die dit het eerste oppikken, zijn degenen met een gevoel van urgentie, met het besef dat het niet langer kan zoals het nu gaat. Ze moeten de fundamentele bereidheid en het lef hebben om het anders aan te pakken. Hun verdienmodellen gaan onvermijdelijk veranderen: meerwerk op basis van ingecalculeerd falen maakt plaats voor een vertrouwensband op basis van gezamenlijk succes.

Herkenbare kwaliteit

Dit veranderende ondernemerschap bij installateurs moet zichtbaar worden. Certificaten zijn een vorm van erkenning voor verworven ontwerp- en andere competenties waarmee ze zich kwalificeren voor nieuwe rollen in de bouwkolom.

Bewustwording in de branche

Brancheverenigingen en instellingen zoals UNETO-VNI, KIEN en OTIB hebben hierbij een vormende, bewustmakende, belangenbehartigende taak. Zij kunnen en moeten sturen op gedragsverandering, opleidingen en innovatie. Zo stimuleren ze hun achterban om keuzes te maken die passen bij de nieuwe werkelijkheid, en begeleiden ze bij de vervolgstappen; want ook wie zich aanpast krijgt het nog moeilijk genoeg.

Vorming van netwerken

Installateurs zullen ook onderling de handen ineen moeten slaan. Alleen door kennisdeling in netwerken kunnen ook kleinere lokale en regionale bedrijven beschikken over voldoende expertise om in aanmerking te komen voor interessante grotere opdrachten.

Vertrouwen bij klanten

En ten slotte zijn het de opdrachtgevers die installateurs de kansen, de ruimte en het vertrouwen moeten geven om te veranderen en te laten zien dat ze anders willen en anders kunnen.

Met andere woorden: de branche gaat van ijzer naar advies.
Daar wordt ze in alle opzichten wijzer van — ook onder de leus 'Hoe minder hardware hoe beter'.

Verandering van regels en praktijken

Nieuwe vormen van kennisdeling en aanbesteding botsen al snel tegen de grenzen van bestaande geschreven en ongeschreven regels en wetten. Dat vergt een aparte studie.